Jeroen Schalk

Geen budget, te weinig tijd of ‘we hebben al een online feedbackformulier’: er is altijd wel een reden te bedenken waarom je iets niet zou onderzoeken of testen. Maar die weegt nooit op tegen de argumenten om het wél te doen. Ken jij deze test-smoesjes al?

Het ondertekenen van de Direct Duidelijk Deal? Dat was voor de Belastingdienst geen startpunt, maar extra motivatie. Al jaren werken een paar duizend medewerkers aan begrijpelijke communicatie. Maar door de Direct Duidelijk Deal is het onderwerp veel meer op de radar gekomen van de héle organisatie, waar zo'n 30.000 mensen werken.

Initiatieven zoals een meldpunt om onduidelijke overheidstaal tegen te gaan: een goede zet of een schijnoplossing? Deze vraag was de start van een drieluik over de (on)zin van meldpunten voor onbegrijpelijke taal. De kritiek op deze initiatieven is bepaald niet mals. Toch zijn er organisaties die bewust ermee aan de slag gaan. Onder wie de gemeente Arnhem, die er een proef mee deed. En dat leverde een aantal interessante conclusies op.

Voor begrijpelijke communicatie is meer nodig dan een meldpunt en eventueel achteraf een tekst verbeteren. Begrijpelijkheid moet een professionele standaard zijn die door de hele organisatie wordt gedragen. Want anders blijft het dweilen met de kraan open.

Een meldpunt voor onduidelijke taal? Dat is vooral een schijnoplossing voor een dieperliggend probleem. Duidelijke taal helpt namelijk niet als dat waarover je communiceert onbegrijpelijk is.

Het klinkt sympathiek: een meldpunt. Inwoners die een brief niet begrijpen, kunnen deze bijvoorbeeld opsturen en krijgen dan een nieuwe brief in meer begrijpelijke taal. Maar is zo’n meldpunt echt een goede zet?

De gebruiker centraal stellen bij je communicatie en dienstverlening? Dat is altijd een goed idee. Een belangrijke manier om dat te doen, is testen. Je kunt daar een testpanel voor gebruiken. Maar hoe weet je of een testpanel nodig hebt? En waar moet je op letten als je zo'n panel inzet? In dit artikel lees je er meer over.

Wil je duidelijke taal in jouw organisatie onder de aandacht brengen en houden? Het spel Zeg dat dan! is hiervoor een perfecte, speelse methode. In dit artikel vind je praktische tips hoe je dit spel kunt gebruiken en organiseren om duidelijke taal in jouw organisatie te stimuleren. Doe er je voordeel mee!

Hoe zorg je dat medewerkers kunnen meepraten, meedenken én meewerken met de inzet van generatieve AI? Bij Stad Gent zijn ze hiermee al ruim 1 jaar bezig. Liesbet Vandewalle, medewerker human resources (HR) bij Stad Gent, vertelt over de aanpak, de lessen en de uitdagingen.

Wil je weten of je communicatie werkt? Ga dan testen. Dat klinkt simpel... en dat kan het ook zijn. Je moet er alleen wel tijd voor vrijmaken. Als je dat doet, krijg je er namelijk een hoop inzichten én motivatie voor terug. Want testen werkt aanstekelijk. Gwendolyn van den Berg, deelnemer aan Testlab on Tour, weet daar alles van.

Webinars over toegankelijke overheidscommunicatie en -dienstverlening: dat is de Direct Duidelijk Tour. We hebben er al 70 gemaakt. En voor dit jaar is het tourbusje weer fris opgepoetst. Tijd voor nieuwe webinars!

Direct duidelijk zijn voor iedereen: daarvoor moeten we ons blijven inzetten. Sowieso door overheidscommunicatie begrijpelijk te maken. Daarnaast kunnen we lezen gewoon leuker maken, óók voor mensen die er moeite mee hebben. Met de kracht van toegankelijke taal maken we mensen niet dommer, maar openen we hun wereld.

Als overheid kunnen we dienstverlening veel vaker proactief maken dan we denken. Denk aan het automatisch toekennen van een toeslag. Of iemand hulp aanbieden bij (dreigende) schuld, zónder dat diegene dit zelf hoeft aan te vragen. “Technisch kunnen we veel dienstverlening proactief maken, maar juridisch en politiek moeten we anders denken”, pleit Maurits Ippel van de Nationale ombudsman.

ID-wallets, AI, proactieve dienstverlening... de veranderingen in overheidsdienstverlening volgen elkaar in rap tempo op. De verwachtingen van de inwoner of burger worden steeds hoger. En commerciële partijen spelen hier óók op in. Hoe kunnen we als overheid daarin meebewegen en ervan leren?

Mensen die laaggeletterd zijn, ervaren op alle gebieden van het leven uitdagingen. Het probleem? Iedereen vindt het bereiken van deze doelgroep belangrijk, maar er is te weinig tijd om er echt werk van te maken. Of toch niet...?

We weten dat het belangrijk is om te werken aan toegankelijke en inclusieve dienstverlening. Maar voelen we ook het belang ervan? Vaak niet, vindt Charlotte Holst, die zelf ambtenaar én chronisch ziek is. Terwijl juist (mee)voelen onmisbaar is om dienstverlening van de overheid écht toegankelijk en inclusief te maken.

Inclusie gaat over iedereen. Je daar bewust van worden is vaak de eerste stap om inclusiever te zijn. Daarnaast is er aandacht nodig voor de cultuur en het leiderschap van de organisatie. Gedragsverandering dus. Een interview met Saniye Çelik, bijzonder hoogleraar en lector in Leiden, en maker van de Inclusiescan.

Als je studeert heb je recht op studiefinanciering. Afhankelijk van het inkomen van je ouders heb je óók recht op een aanvullende beurs of toelage. Maar veel studenten weten dit niet. Hoe kan deze dienstverlening proactiever worden aangeboden? Een vraag waar de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) zich in vastbeet.

Echt klachten waren er niet over de zogenaamde besluitbrieven, die scholen krijgen als ze een bepaalde aanvraag doen. Toch ging de Inspectie van het Onderwijs ermee aan de slag. In deze brieven stond vooral de wet in plaats van de gebruiker centraal, daar viel dus sowieso een hoop winst te behalen. Een terugblik op het testtraject binnen de inspectie.

Wie worden er het hardst getroffen door digitale ongelijkheid? Welke verschillen zien we tussen jongeren, ouderen en andere groepen? En hoe ziet de digitale overheid er in de ideale wereld uit? Op deze en meer gaven wij en 8 andere partijen een antwoord in de Tweede Kamer.

Hoe zou jij reageren als de arts tegen je zegt dat je acute virale nasofaryngitis hebt? Waarschijnlijk een stuk minder relaxed dan wanneer de arts tegen je zegt dat je gewoon een verkoudheidje hebt opgelopen. Wat communicatie betreft hebben de medische wereld en de overheid meer met elkaar gemeen dan je misschien denkt.

Hoe gaat de Rijksoverheid om met ons belastinggeld? Dat controleert de Algemene Rekenkamer. Iedereen in Nederland betaalt belasting en heeft dus het recht om te weten hoe dit geld wordt uitgegeven. Je zou dus verwachten dat het jaarlijkse verantwoordingsonderzoek van de Algemene Rekenkamer al heel toegankelijk en begrijpelijk is. Maar er bleek nog behoorlijk wat winst te halen.

De Direct Duidelijk Tour: webinars over toegankelijke overheidscommunicatie en –dienstverlening. Er zijn zo'n 70 webinars gemaakt, met daarin bijna 200 gasten. Donderdag 23 mei is voorlopig de laatste aflevering.

Je hebt ze vast al eens gezien: de vrolijk gekleurde poppetjes van Gebruiker Centraal. We gebruiken ze om doelgroepen visueel te maken. En ook al vind ik deze poppetjes geinig, toch is er iets vreemds mee aan de hand. En dat zegt misschien ook iets over jou en mij.

In dit artikel vind je tips om zelf met je mobiele telefoon de toegankelijkheid van apps te testen. Waarmee je zo’n 85% van de fouten vindt die in toegankelijkheidsonderzoeken worden gevonden.

Ga je een overheidswebsite of -app maken? Dan is het ook goed om met een gebruikers met een screenreader te testen. Zo weet je beter of je website of app inclusief, toegankelijk en bruikbaar is. In dit artikel lees je meer over waarom dit belangrijk is en hoe het is om een screenreader te gebruiken.

Moet je vertrouwelijke informatie in een pdf verwijderen? Dan kun je die informatie zwartlakken met speciale software. Maar hoe doe je dat zonder dat de pdf daardoor ontoegankelijk wordt? In dit artikel lees je waar je op moet letten.

Een raadsel: wat hebben Taiwan, Kamer van Koophandel (KVK), DesignOps en online formulieren met elkaar gemeen? Het antwoord: ze kwamen allemaal voorbij in de Design Systems Week 2023. En er kwam nog meer voorbij. Heb je dit evenement gemist? Niet getreurd, want je kunt bijna alles terugkijken!

De nieuwe Toolkit Taal staat online. In de toolkit vind je geteste en herbruikbare voorbeelden, onderbouwde richtlijnen en handige hulpmiddelen.

Stel je voor: je hebt een flyer of een brief gemaakt. Je hebt begrijpelijke taal gebruikt én beeld eraan toegevoegd. Toch blijkt na een tijd dat mensen de boodschap niet begrijpen. Of helemaal niet lezen zelfs. Hoe verklein je die kans? En lag het aan de tekst of aan het beeld? Een vraag waar de gemeente Amsterdam wel raad mee weet.

Volgens Sanne moet het bij de overheid vooral over de manier van denken gaan. En juist die probeert Gebruiker Centraal te veranderen. Hoe kijken Victor en Sanne naar de overheid en naar Gebruiker Centraal? Tijd voor een blik terug én naar voren.

Wat je rol binnen de overheid ook is: als je digitaal toegankelijk wilt zijn, dan loop je tegen allerlei vragen aan. Een handige kennisbank is daar voortaan het antwoord op. 

Waarom alleen tekst of alleen beeld, als het ook allebei kan? Beeldbrieven blijken effectief als communicatiemiddel. Zeker als je ze test en tussendoor verbetert. Dat weet ook Lara Moerer, senior beleidsmedewerker Dienstverlening bij de gemeente Leiden. 

Werk je aan dienstverlening en communicatie bij de overheid? En heb je teksten of beeldcommunicatie die getest en herbruikbaar zijn voor andere overheidsorganisaties? Dan is de Toolkit taal interessant voor jou. Om te gebruiken én te helpen verrijken. Help ook mee! 

Tjarda (1986) is vrijwel blind. Als ‘blindfluencer’ heeft ze bijna 200.000 volgers op het socialmediaplatform TikTok. Onlangs is ze voorgedragen als de nieuwe burgemeester van de gemeente Leiderdorp. “Het liefst had ik gezegd dat het de normaalste zaak van de wereld is”, begint Tjarda. “Maar dat is het niet.”

Een ‘inclusieve denkwijze’ bij de overheid: dat klinkt mooi, maar wat betekent dat als je bij de overheid werkt? En wat moet je ervoor doen? In gesprek gaan is een begin. Met de ander, maar eerst met jezelf.

Al vanaf het begin gebruikt Gebruiker Centraal de lettertypes Montserrat en League Gothic. Dat gaat veranderen, want na een zorgvuldige afweging kiezen we nu voor nieuwe lettertypes. We leggen je graag uit waarom.

In het NL Design System verzamelen we principes, handvatten, elementen, patronen en richtlijnen. Met ‘we’ bedoelen we een actieve community van ontwerpers en ontwikkelaars. En deel uitmaken van die community helpt écht, weet Rozerin Ayerdem, UX-designer bij de gemeente Den Haag.

1 dag, 20 uur en 20 minuten: zolang heb je nodig om de eerste 50 afleveringen van de Direct Duidelijk Tour te kijken. Heb je niet zoveel tijd? Dan is er nu een handige samenvatting in boekvorm: Direct geleerd, duidelijk gedaan. Een welkom boek, bleek wel uit de enorme opkomst bij de boekpresentatie.

Vers bloed bij de Direct Duidelijk Tour. Met niet 1, maar 2 nieuwe presentatoren. Lodewijk van Noort en Sanne Boswinkel nemen het stokje over van Renata Verloop, die na 50 afleveringen afzwaait.

Na 50 afleveringen gaat de Direct Duidelijk Tour verder, maar zwaait presentator Renata Verloop af. Hoe kijkt ze terug op haar aandeel in de tour? En wat neemt ze mee? Tijd voor een terugblik.

Joana verzorgt de eerste keynote tijdens de Maak Het Bruikbaar Conferentie, op vrijdag 18 november 2022. Tijd om Joana aan het woord te laten over CX, Customer Experience Index en haar keynote.

Normaal struin je er rond voor handige spullen en leuke snuisterijen. Maar je kunt ook voor andere dingen in een kringloopcentrum terecht. Gebruikerstesten bijvoorbeeld. Niet met een state of the art en mobiel usability lab, maar gewoon aan een tafel in de koffiehoek.

Het gaat nog niet snel genoeg met de toegankelijkheidsslag van de overheid. Het ministerie van BZK komt daarom met een programma om de digitale kanalen van de overheid sneller toegankelijk te krijgen.

Maar liefst 18 organisaties hebben tegelijkertijd de Direct Duidelijk Deal ondertekend. Dat deden ze bij de opening van de Direct Duidelijk Week, in Madurodam.

Naar, maar waar: voor maar liefst een derde van alle Nederlanders is informatie van de overheid lastig te begrijpen, blijkt uit onderzoek. En bij laagopgeleiden gaat het zelfs om bijna twee derde.

De Nederlandse burger heeft gemiddeld zo’n 29 keer per jaar contact met de overheid. Dat contact gaat via steeds meer kanalen. De overheid ging van single-channel, naar multiple-channel, naar multichannel. De volgende stap: omnichannel.

Vaak is communicatie van de gemeente voor mensen niet duidelijk, merkte de gemeente Rijswijk op. Daarom ondertekenden wethouder Werner van Damme en gemeentesecretaris Peter Schuit de Direct Duidelijk Deal.